Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Mooie gebouwen, bijzondere landschappen, voorwerpen in musea, maar ook minder tastbare zaken, zoals oude gebruiken en verhalen van mensen over vroeger. Het regionale erfgoed van deze site omvat de gemeenten Apeldoorn, Barnevel, Brummen, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Scherpenzeel en Voorst.

Een groot gebied dat we kenmerken als de Veluwe. Het landschap is zeer divers, met weilanden, bossen, heide, bossen, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadrechten en behoorde tot de "Hanze", een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.
Elburg is een oud havenstadje, bekend om zijn Vischpoort en met veel karakteristieke historische panden. In de gemeente Epe staat een museumboerderij, kasteel Cannenburgh en verschillende oude gerestaureerde gebouwen en kerken. In Nunspeet bevindt zich in de bossen het 'Verscholen dorp', een schuilplaats voor onderduikers in de Tweede Wereldoorlog, waarover veel verhalen de ronde doen. Bovendien floreren er in de meeste plaatsen actieve historische verenigingen, en en zijn er musea met streekcollecties.

Een bijzonder samenwerkingsverband op de Veluwe is: www.noordveluwsemusea.nl

Hoogsoerel © Museum Elburg
Hoogsoerel
Bij het bolwerk stond een van de vier hoektorens van de vestingstad, namelijk Hoogsoerel. In het filmpje is de toren teruggebracht op zijn oorspronkelijke plek....
Schandbank van hout en ijzer uit Museum Elburg (Bron: Museum Elburg)
’t Olde Regthuus in Elburg
Evenals Doesburg, Harderwijk en Arnhem had ook Elburg zijn eigen rechtspraak, afgeleid van die van Zutphen. Vermoedelijk werd recht gesproken in het gebouw op de...
De haven_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De haven
De haven is een belangrijke plek voor Elburg. Voor vissers die hun boten hier aanmeerden en voor verbindingsroutes met andere plaatsen...
Toren Sint Nicolaaskerk met Instituut Van Kinsbergen bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De toren van de Sint Nicolaaskerk
De Sint Nicolaaskerk heeft tegenwoordig een stompe toren. Oorspronkelijk zat er een spits op. In 1693 is deze spits afgebrand na...
Interieur Ned_Herv_kerk Elburg_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De Sint Nicolaaskerk
De Sint Nicolaaskerk is vernoemd naar de heilige Sint Nicolaas, de beschermer van vissers en andere zeevarenden. Het nu voornamelijk protestante...
Voormalig NCS BC6 Zuiderzeetram nu bij Gooise Tramweg Maatschappij © Erik Swierstra
De Zuiderzeetram
De Zuiderzeetram verbond Hattemerbroek en Nunspeet via Elburg met elkaar. Een zijtak legde een verbinding tussen Wezep en De Zande (Overijssel). De Zuiderzeetram reed slecht...
Het Munthuis anno 2012
Het munthuis
Van 1619 tot 1621 zijn in het Munthuis op de hoek van de Ellestraat en de Vischpoortstraat halve duiten geslagen. Elburg had...
Botters en scheepswerf
De bottervloot
In de haven ligt altijd wel een botter aangemeerd. De botter is een oud Nederlands type vissersvaartuig dat is ontstaan in de...
Interieur van de sjoel © Museum Elburg
Synagoge Graaf Hendriksteeg
Waar nu Sjoel Elburg is gevestigd, bevond zich van 1855 tot de Tweede Wereldoorlog de Elburgse Synagoge. In de zomer van 1942 begonnen de deportaties...
Joodse begraafplaats toegangspoort
Joodse begraafplaats
In Elburg woonden Asjkenazische joden. Zij kwamen oorspronkelijk uit Duitsland of de Oost-Europese landen. In de regel zijn hun grafzerken slechts eenvoudige grijze stenen, die...
Visafslag
De visafslag
De visafslag verkoopt in de periode 1916-1957 de door vissers gevangen vis. Na de inpoldering is de visafslag overbodig. Het gebouw...
Scharrelavonden Hattem en Elburg
Scharrelavonden
Op de Veluwe waren op meerdere plekken zogeheten scharrelavonden. Dirk Jan Septer vertelt dat in Hattem de jongeren op pad gingen met een briefje in...
De Vischpoort in 2012 © Museum Elburg
De Vischpoort
De Vischpoort was oorspronkelijk een verdedigingstoren. In 1592 werd de Visscherstoren tot een poort gemaakt. De eiken deuren konden bij gevaar worden gesloten. Daarnaast was...
t Harde zwembad. Foto: Christa Balk, CODA
Zwemmen op zondag
Het kleine en orthodoxe 't Harde groeide sterk na de oprichting van de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne, met soms onverwachte aantrekkelijke voordelen. Zwembad...
De Goorpoort
De Goorpoort
In 1392-1396 is Elburg verplaatst en in zijn huidige vorm opgebouwd. De stad is daarbij ommuurd en in deze ommuring bevonden ...
Militair tehuis 't Harde © Frank Oosterboer
Militaire tehuizen bij de luitenant-kolonel Tonnetkazerne
Stilzwijgend staan de drie voormalige militaire tehuizen aan de Graaf Reinoldweg in 't Harde. Aan de overkant van de Eperweg ligt de reden van hun...
Molen de Tijd 1 bron Arent thoe Boecop
Molen De Tijd
De molen De Tijd is sinds 1854 in gebruik. Het is een stellingmolen die diverse granen tot meel maalt. Een stellingmolen ...
Klooster van Elburg door C.Pronk in 1732
De Susterentoren
Met de rug naar het klooster, de stad uitkijkend is nu de Zwolsche Weg te zien. Rond de 15e eeuw stond hier een van de...
Huis Old Putten te Elburg met geheel rechts de wagenschuur, 2010. Het negentiende-eeuwse huis is gebouwd op de fundamenten van het veertiende-eeuwse kasteel van het geslacht Van Putten. © Kasteelbeer via Wikimedia CC-BY-SA
Huis Old Putten bij Elburg
Herbern van Putten wordt berucht omdat hij vele conflicten uitvecht met de bisschop van Utrecht en met de steden rond de Zuiderzee. In de veertiende...
Kazemat plattegrond 1944
De Kazematten
Audiopunt
Elburg voor de inpoldering bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Kop van 't ende
Audiopunt
Ludgeruskerk
De Ludgeruskerk
Buiten Elburg bij de hoek van de Kerkdijk en de Nieuwstadsweg liggen de fundamenten van de Sint Ludgeruskerk, die in 1825 is...
Walnoot © Rechtenvrij
Walnoot tikken in Elburg
Overal in Nederland kennen we wel knikkeren, maar in Elburg gebeurde dat niet met die mooie gekleurde bonken of spikkelknikkers, maar met walnoten. Op Tweede...
EB 43
Palingrokerij 'Van Triest'
De palingrokerij aan de Havenkade is de enig overgebleven rokerij van Elburg. Hier wordt sinds 1892 de paling die de vissers ...
Bovenkapel
De bovenkapel
Op de bovenverdieping van de dubbelkapel van het Agnietenklooster woonden de zusters de diensten bij. Ook buiten de missen die in...
Elburg. Vanaf den toren bekeken (2). Bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De toren op
Eind 14e eeuw krijgt Arent Thoe Boecop de opdracht van Hertog Willem I Elburg te verplaatsen. Hij ontwerpt een stad met een...
De haven van Elburg
Onzekere tijden in Zuiderzeestadje Elburg
Tussen 1927 en 1932 wordt de Afsluitdijk aangelegd - een internationaal beroemd waterwerk, dat Nederland voor overstromingen en stormen moet beschermen. Voor de inwoners van...
De Vischpoorstraat_bron Streekarchivariaat MW Veluwe
De gereformeerde kerk
Binnen Elburg zijn er verschillende geloofsgemeenschappen. Het gebouw op Vischpoortstraat 11 dat nu deze modezaak huisvest, is van 1892 tot 1968...
Havencafé 1
Havencafé
Havencafé De Baars is lang een ontmoetingsplek voor vissers, zeelieden en plaatselijke bewoners geweest. Na de inpoldering bezoekt vooral de lokale...
Plattegrond Elburg © Museum Elburg
De binnengracht
Het stadsplan van Elburg is door de eeuwen heen veranderd. In het oorspronkelijke plan lag achter de stadsmuur de binnengracht. Op de Oosterwal, ter hoogte...
Huis en winkeltje Mina Westerink Leusink bron Arent thoe Boecop
Winkels
Het pand op de hoek van de Ellestraat is nu een woonhuis. Eerder was het de winkel van Mina Westerink-Leusink, ook wel...
De Hoefhamer
De Smederij
Paarden krijgen hoefijzers, houten wielen krijgen metalen velgen en gereedschappen moeten gerepareerd. En dat allemaal door de smid. Dit pand aan...
Tram Goorpoortbrug_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De trein gemist
Vanaf 2 mei 1908 tot 1931 reed er een tram tussen Nunspeet, Doornspijk, Elburg, Oldebroek, Wezep en Hattemerbroek. De tram was ...
Touwbaan familie Deetman
Touwbaan familie Deetman
Vissers hebben netten en scheepstrossen, gemaakt van touwen en lijnen, nodig voor het vissen. Vanaf ongeveer 1745 voorziet touwslagerij Deetman in...
t Harde. Foto: Frank Oosterboer
Atoomwapenopslagplaats
De ruimte tussen de binnenste en buitenste prikkeldraadversperring van atoomwapenopslagplaats 't Harde is nog steeds beklemmend. Op de achtergrond staat de betonnen wachttoren met onder...
Ingang Sjoel
Het poortje van de Sjoel
Dit poortje is tot in de Tweede Wereldoorlog de toegangspoort van de Sjoel (synagoge) geweest. Boven het poortje is een ovalen ...
Waterstaatskerk Doornspijk bron Streekarchivariaat MW Veluwe
De Waterstaatskerk Doornspijk
Tijdens de watersnood van 1825 is de Ludgeruskerk in Doornspijk overspoeld. De kerk en het dorp moesten op een andere plek herbouwd...
Tram 6_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Haltes van de tram
Langs de lijn Nunspeet-Hattemerbroek waren wel zestig halteplaatsen aangegeven door een witgeverfde band om een boom met daarin een zwart nummer....
Het onderkoor
Het Agnietenklooster
De kapel van het Agnietenklooster bestaat uit twee verdiepingen. De gewone burger kon in de benedenkapel de diensten bijwonen. Men kwam...
Het strand bij Elburg
De Zuiderzee
Het bolwerk maakte deel uit van de vestingwerken. Het bolwerk kon bijvoorbeeld als uitkijkpunt dienst doen om eventuele 'vijanden' vanaf zee...
Huis Zwaluwenburg
Landgoed Zwaluwenburg
Zwaluwenburg is een landgoed met veel variatie en grote contrasten: er zijn loof- en naaldbossen, oude boerderijen, door houtwallen en lanen omzoomde weilanden en graan-...
Melkbussen schrobben Bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Stadsboerderijen
Vanaf het ontstaan van Elburg tot in de jaren tachtig van de 20ste eeuw wordt er in de binnenstad van Elburg vee...
Woonhuis familie de Lange
Het woonhuis van famillie De Lange
Het huis aan de Vischpoortstraat 3 was het woonhuis van de familie De Lange, een Joodse familie met negen kinderen. Zij ...
Stadsgezicht van Elburg met een vijftiende-eeuwse kerk
Elburg: nieuwbouw uit de veertiende eeuw
Wie Elburg bezoekt en langs de wallen en door de straten wandelt, kan verschillende opvallende dingen aan het stadje ontdekken.
Arent thoe Boecophuis te Elburg © Bron: Nationaal Orgelmuseum
Arent thoe Boecophuis in Elburg
In de veertiende eeuw heeft Elburg aan de Zuiderzee veel last van overstromingen. De Gelderse hertog Willem van Gulik laat zijn rentmeester Arent thoe Boecop...
Brede gang
De Oldestraat
Vanaf de stadswal heb je uitzicht op de Ellestraat. Voordat Elburg werd verplaatst, was dit de hoofdstraat, de Oldestraat geheten. Elburg...
Sporen tramdoorgang zuiderwal
Tram zuiderwal
Het stuk stenen muur dat in de zuiderwal net voor de Joodse begraafplaats te zien, is de plek waar de tram vanaf...
Uitzicht richting Kampen
Op de uitkijk
In de 16e eeuw stonden buiten de stadswal geen bomen die het zicht belemmerden. Het was belangrijk de naderende vijand al vroeg...
Scheepswerf Balk omstreeks 1915 bron Arent thoe Boecop
Scheepswerf Balk
Eind 18e eeuw is hier aan de haven een werf aangelegd, die begin 19e eeuw in handen komt van de familie Balk....
Steeg Elburg_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Elburgse stegen
Er gebeurde van alles in de Elburgse stegen: vrouwen die wassen, kippen die scharrelen, venters die koopwaar aanbieden en kinderen die...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl