Berg en Dal

Berg en Dal ligt in het zuidoosten van Gelderland. Deze gemeente ontstond in 2015 toen de gemeenten Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen fuseerden.

IJstijden en rivierenDe Waal als natuurlijke en beteugelde rivier - Ontstaan rivier, bodem en landschap 1

De voorlopers van de Rijn, de Waal en de Maas vormden het Nederlandse landschap. Al miljoenen jaren lang brengen deze rivieren grind, zandkorrels en kleideeltjes vanuit de Alpen en de Franse, Duitse e…

Meest recente verhalen

  • (80 resultaten)
  • 1
  • 2
  • 3
  • ...
  • 14
  • »
Het noodgeld van Kranenburg uit 1921 is gedrukt met afbeeldingen van smokkelaars en smokkelhandel. Collectie G.G.Driessen.
Smokkelen
Doodstil liggen drie mannen en twee vrouwen in de greppel. Naast hen een houten kistje vol boter. Iets verderop juten zakken met tabak en levensmiddelen....
De ‘meisjesschool’ aan de Kloosterstraat gaat uit. Op de achtergrond staat het Hollands klooster. Het huis op de voorgrond is gesloopt. Collectie G.G.Driessen
Het klooster
Pastoor Kersten loopt in de oude pastorie heen en weer. Hij maakt zich zorgen over de jeugd. Een groot deel van de bevolking is straatarm....
De protestantse kerk op een ansichtkaart uit 1910. Je ziet duidelijk dat het middenschip ontbreekt. Collectie G.G.Driessen.
De eerste kerk
Op de plaats waar nu de protestantse kerk staat, is het eerste kerkje gebouwd. Op het einde van de 7e eeuw bekeert de monnik Willibrordus...
De overstroomde uiterwaarden bij Beuningen in 1993 © Beeldbank Rijkswaterstaat, Bart van Eyck
Overstromingen in de uiterwaarden
Al circa 800 jaar heeft de Waal een sluitende bedijking. Toch vinden bijna jaarlijks nog overstromingen plaats. Gelukkig gebeurt dat precies op de plek die...
Het monument (1994) langs de Heerbaan van de evacuatie (Bron en fotograaf: Jan G. Smit)
Millingen op drift
Millingen had in de eerste vier jaar van de oorlog betrekkelijk weinig gemerkt van gevechtshandelingen. Het Nazibewind had voor 1940 vele Millingers alleen maar voordelen...
Rond 1930 wil de stad Nijmegen nog meer grond van de gemeente Groesbeek annexeren. Felle protesten zijn het gevolg. De autobus is met leuzen beplakt. Collectie G.G.Driessen.
Groesbeek een kopje kleiner
De grote buur van Groesbeek is Nijmegen. Vanuit 'de stad' kijkt men neer op de gewone Groesbekers. Die op hun beurt, hebben het niet zo...
Kermis in Groesbeek, 1945 © Gerrie Driessen, Heemkundekring Groesbeek
Kermis in Groesbeek
"En maakte mijn moeder een paar daar van te voren voor een brood deeg. Voor een krentenbrood en een witbrood. En dan moest ik het...
Het bergspoor met de tram in Berg en Dal. Het witte gebouw op de achtergrond (linksboven) is Hotel ‘Groot Berg en Dal’. Het hotel is afgebroken in 1971 om plaats te maken voor appartementen. Collectie G.G.Driessen
Op vakantie in Berg en Dal
Een koets getrokken door twee paarden ratelt naar Hotel 'Groot Berg en Dal'. Twee deftige dames stappen uit. Even later genieten ze van het uitzicht...
Gezicht op de Ooijpolder vanaf de Holleweg bij Berg en Dal, omstreeks 1860. Rivierzanden liggen op de stuwwal hoog boven de huidige rivier. © Museum het Valkhof, Willen Carel Nakken
IJstijden en rivieren
De voorlopers van de Rijn, de Waal en de Maas vormden het Nederlandse landschap. Al miljoenen jaren lang brengen deze rivieren grind, zandkorrels en kleideeltjes...
Ansichtkaart van grens tussen Duitsland en Beek (1927) © Regionaal Archief Nijmegen
Duitse vluchtelingen over de grens
Duitse vluchtelingen staken in de jaren ‘30 met golven de grens met Gelderland over. Dieptepunt vormde de grote stroom van 10.000 Joden naar Nederland in...
Een familie op weg naar de kerk
Op zondag ging zij naar de kerk
De Groesbeekse Wilma G. herinnert zich nog levendig hoe zij als kind met haar ouders net over de grens in Duitsland naar de kerk ging.
De eerste foto van een voetbalwedstrijd in Groesbeek in 1912. De wedstrijd is op een ‘speelveld’ aan de Hoflaan bij de boerderij van klooster Mariëndaal. De club heet ‘Rood Wit Blauw’ en bestaat uit Groesbeekse arbeiders die in Duitsland werken. Deze oudste Groesbeekse voetbalclub (1912) bestaat al lang niet meer. Collectie G.G.Driessen.
Koning Voetbal
'Voetbalmaf Groesbeek', luidt de kop in de sportbijlage van het 'Algemeen Dagblad' op 3 september 2004. Het artikel in de krant gaat over het feit...
Mensen brengen zich in veiligheid op de dijk bij doorbraak door kruiend ijs bij Millingen in 1799 © Reinier Vinkeles, Topografie van Nederland, collectie Universiteitsbibliotheek Leiden
Alarm bij overstromingen
Vanaf omstreeks 1600 werden overstromingen ernstiger en kwamen ook vaker voor. De bewoners van het rivierengebied waren vaak al gealarmeerd door overstromingen stroomopwaarts in Duitsland,...
Weerwolf op een prent van Lucas Cranach de Oude uit 1512 © Gotha, Herzogliches Museum Landesmuseum
De weerwolf van Millingen
Het dorp Millingen aan de Rijn lag er uitgestorven bij. Pikdonker was de nieuwe maan en nergens zag je ook maar een straaltje licht. Alleen,...
Het kasteel en de dorpskerk afgebeeld op de boskaart van Thomas Witteroos, getekend in 1570.
Het kasteel van de Heren van Groesbeek
In de kom van het dorp Groesbeek, bij de Hoflaan, heeft een klein kasteel gestaan. Door opgravingen zijn we veel te weten gekomen.
Vooraanzicht van Huys te Schengen
Heerlijkheid Beek
Heerlijkheid Beek is een fraaie, op een steile heuvelrand gelegen landstreek met een grote afwisseling van loof- en naaldbos en bouw- en weiland. Daarnaast zijn...
Foto uit 1908 van een opsnijdster bij een Waalsteenfabriek. © Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, De Nederlandse arbeidersbeweging tot 1918. PD
Werken in de steenfabriek
Dankzij de kleiwinning en de steenfabrieken was het in de uiterwaarden langs de Waal een drukte van belang. Honderden mannen, vrouwen en kinderen werkten in...
Ubbergen Notre dame des Anges
Het meisjespensionaat Notre Dame des Anges in Ubbergen
Het katholieke meisjespensionaat Notre Dame de Anges in Ubbergen wordt in 1903 opgericht door nonnen uit Frankrijk. De voertaal is Frans. Nederlandse meisjes uit welgestelde...
De kist wordt naar de kerk gedragen
Over overlijden in Groesbeek
"En dan kwam de grote dag dat hij naar het kerkhof moest, of naar de kerk ging. Hij was dan natuurlijk al...
Tekening van de Noordermolen door Hendrik Hoogers in 1777. Op de plaats van het molenaarshuis staat nu Hotel-Café ‘De Oude Molen’. Gemeentearchief Nijmegen, Collectie G.G.Driessen.
De Noordermolen
De eerste windmolens bouwt men in de lage landen na 1100. In Groesbeek staat er een in 1380. Mogelijk al langer, maar in dat jaar...
Vluchtelingen in het Nederlandse-Duitse grensgebied (Bron: Spannendegeschiedenis.nl, Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945)
De evacuatie van Millingen aan de Rijn
De Millingse bevolking kan het zich niet voorstellen dat zij misschien ook moet evacueren. De dorpelingen zijn er dan ook totaal niet op voorbereid als...
Speeluurtje voor kinderen met een longziekte in sanatorium Dekkerswald. Collectie G.G.Driessen
Zorg voor mensen
Gezonde boslucht en ruimte. Die vind je beiden in Groesbeek. Rond 1900 is tuberculose (tbc) een enge longziekte. Veel mensen sterven daaraan. De ziekte wordt...
Een klant aan het loket van het bijkantoor van de Boerenleenbank aan de Margrietstraat. De computer is er nog niet en de bankbediende werkt het spaarboekje met de pen bij. Archief Rabobank Groesbeek
Van loonzakje naar pinautomaat
'De volgende', roept directeur Witteveen. In het halletje voor het kantoor is het een drukte van jewelste. Het is zaterdagmiddag en de werkweek zit er...
Op deze pentekening uit 1827 is te zien dat de Waal bij Nijmegen ondiepten en zandbanken kent. Op de achtergrond de Gierpont met drijvers aan de kabel. © Museum Het Valkhof, pentekening van Balthazar Jooss
Voorden, kano's en ponten
Vroeger, toen Nederland nog grotendeels bedekt was met moerassen en bossen, was de rivier de handigste weg om van A naar B te gaan. Maar...
De Canadese Erebegraafplaats in 1947, kort na de opening. De ijzeren kruizen zijn na 1956 vervangen door grafstenen. Collectie G.G.Driessen.
Ter herinnering
De zwarte auto stopt. Koningin Wilhelmina stapt uit. Ze draagt een dikke bontjas. De koningin knikt naar de aanwezige mensen. Ook Prins Bernhard is erbij....
Landing van Amerikaanse parachutisten ter hoogte van de Wylerbaan, de Kamp en de Derdebaan. Collectie G.G.Driessen.
Parachutisten
Zondagmorgen 17 september. Het is zonnig en warm. De hoogmis in de kerk zit stampvol. Het mannenkoor zingt. Ineens klinken ontploffingen. Alles trilt en rinkelt....
Noodwoning in 1945 aan het begin van de 'Grafwegenschestraat'. Later is de straatnaam ingekort tot Grafwegen. Collectie G.G.Driessen.
Wederopbouw
'Bah, er zitten weer muizen in het wiegje'. Moeder Küsters zucht. 'Dan hangen we de wieg met de baby aan het plafond', besluit vader.
Vooraanzicht van Ons Erf in Berg en Dal
Ons Erf
Ooit logeerden er jongeren in het indrukwekkende landhuis van Ons Erf in Berg en Dal. Zij volgden hier een verlovingscursus of een cursus voor de...
Koninginnedag in Groesbeek, 1923. Geblinddoekt meisje © Gerrie Driessen, Heemkundekring Groesbeek
Koninginnedag in Groesbeek
"En ik denk dat Koninginnedag toen in augustus is geweest, ja op de verjaardag van Koningin Wilhelmina en die was in augustus jarig. Want anders...
Familie met kind uit 1963
Geboorte in Groesbeek
"Dat was met de geboorte van Winand, toen was Wim wel thuis. Toen ging hij de hele tijd naar de schuur en...
Huis Wylerberg (Bron: Wikimedia)
De Duivelsberg
De Duivelsberg (Duits: Wylerberg of Teufelsberg) is een heuvel en natuurreservaat in de gemeenten Ubbergen en Groesbeek, aan de grens met Duitsland. De 75,9 meter...
Het monument aan de Mooksebaan is een herinnering aan de evacuatie van Groesbeek in 1944 - 1945. Het monument is gemaakt door Greet Norp-Nieuwhof. Foto Jan Norp.
Evacuatie
Moeder Janssen kan het niet meer aanhoren. De losgebroken koeien loeien aan een stuk door. Ze zijn al dagen niet gemolken. Het is te gevaarlijk...
Oortje. Bron: Groene Hart Archieven
Oortjeshekken in de Ooijpolder
Oortjeshekken is een gemeentelijk monument dat oorspronkelijk werd gebouwd rond 1600. Aan het einde van de negentiende eeuw is het herbouwd, waarschijnlijk nadat het oorspronkelijke...
De kruidenierswinkel van de familie H. Nillesen aan de Burgemeester Ottenhoffstraat in 1957. Foto Fam. A.Peters-Nilessen.
Van buurtwinkel tot supermarkt
De reclamefolder valt in de bus. 'Spetterende opening van de eerste Groesbeekse echte supermarkt' staat met grote letters op het drukwerk. In de folder staan...
Sanatorium in Beekbergen
Honderd jaar strijd tegen tuberculose
Ruim een eeuw geleden zijn cholera en tuberculose (tbc) nog doodsoorzaak nummer één in Nederland. Tegenwoordig komt tbc in Nederland niet meer veel voor en...
De Liburna op het water © Wil Gipman
De Liburna in Millingen
Millingen lag in de Romeinse tijd net achter de Waal en de Rijn, in de luwte van de Limes, de noordgrens van het Romeinse rijk....
De middeleeuwse protestantse kerk in Groesbeek. Foto: Theo Bons.
De kerk sluit
Opa is boos! Hij heeft gehoord dat de kerk gaat sluiten. In januari 2002 is de laatste mis. Iedere zondag om half tien gaat hij...
Het gemeentehuis (1995) met de carillontoren. In het vorige gemeentehuis is nu o.a. een notariskantoor en boekhandel gevestigd. Foto: Archief Gemeente Groesbeek.
De Groesbeek stroomt weer bovengronds
Sanne zit naast oma in de bank. Samen bladeren ze in het boek met de titel 'Groesbeek in oude ansichten'. Het boek zit vol foto's...
Scholieren op hun brommers wachten voor de gesloten spoorbomen. Blokpost T (het spoorhuisje) is gebouwd in 1934 en in 1978 afgebroken.  Collectie G.G.Driessen
De ijzeren weg
Een fluitsignaal klinkt, dikke wolken stoom vullen het perron. Puffend zet de stoomlocomotief zich in beweging. Voor het Station Groesbeek staan overal lege kruiwagens. Zo...
In 1828 legde Johann Adolf Lasinsky de afvaart van een groot Hollands houtvlot bij Koblenz vast. Op het vlot zijn hutten gebouwd. Tientallen roeiers sturen het vlot in de goede richting. © Wikimedia PD
Twee bijzondere handelsproducten: wijn en hout
Eeuwenlang vormde de handel in Rijnwijn een van de belangrijkste pijlers onder de economische voorspoed van Nijmegen. Dertig tot vijftig procent van alle schepen die...
Zuidmolen
De Zuidmolen
'Noow kóm kèl, schiet toch op!', vader kijkt Hendrik boos aan. Met een vloek tilt Hendrik een zware zak graankorrels in de houten kruiwagen. Liever...
Watertorenweg 3, Commandopost BB (Bron: Wikimedia, foto: 'Havang(nl)')
Atoombunker Berg en Dal
Wat nu een technische ruimte voor KPN is in Berg en Dal, was tientallen jaren geleden nog een commandopost van het Provinciaal Commando der Dienst...
Landhuis 'De Wolfsberg' loopt in de oorlog zware schade op, maar blijft behouden. Collectie G.G.Driessen
Landgoed De Wolfsberg
Luid getimmer maakt de mensen op de Stekkenberg nieuwsgierig. Ze staan voor hun piepkleine gewitte huisjes. Over het dal heen kijken ze naar de heuvel....
Schade in Hotel Erica na de bevrijding (Bron: Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945)
Hotel Erica
Na het bombardement op Nijmegen op 22 februari 1944 werd Hotel Erica in Berg en Dal een opvangcentrum voor vluchtelingen uit de stad. Toen zeven...
Peutingerkaart Romeinse reiskaart 3e en 4e eeuw Bron RMO.jpg © Bron: Rijksmuseum voor Oudheden (Leiden)
De Limes
Omstreeks het begin van onze jaartelling liep de grens van het Romeinse rijk dwars door Nederland, langs de Rijn en de Oude Rijn. Ten zuiden...
Een verkennersgroep loopt over de Zevenheuvelenweg richting Derdebaan. Het is 4 mei 1947, de dag van de opening van de Canadese Erebegraafplaats. Collectie C.Luijben, Heemkundekring Groesbeek
De Zevenheuvelenweg
De bekendste weg in de gemeente Groesbeek is de Zevenheuvelenweg. Die verbindt Groesbeek-dorp met Berg en Dal.
Pentekening Huis Persingen. Bron: Bibliotheek Rotterdam
Persingen, het kleinste plaatsje van Nederland
Het kleinste plaatsje van Nederland, Persingen ligt op een stuifzandrug die is ontstaan tijdens de laatste ijstijd (ongeveer 10.000 voor Christus). Het verhoogde deel is...
De eerste Groesbeekse beatband is 'The Flying Moons'. De band is opgericht in 1964 en heeft een fanclub (The Moons) van vijfhonderd leden. Foto Peter Janssen
Jong in Groesbeek
'Zaal Kerkzicht' zit vol met jongeren. Het is de bioscoop tegenover de kerk aan de Pannenstraat. Op een zondagmiddag in mei 1965 draait de film...
Kaart uit 1755. De nummers zijn huizen en boerderijen met de bijbehorende grond. Het dorp is verdeeld in ‘rothen’. Dat zijn buurtschappen of wijken. Bert Thissen en Chris Peeters, bijlage bij A.Bosch en J.Schiermann (red), Van Gronspech tot Groesbeek. Fragmenten uit een lokaal verleden 1040-1940, Groesbeek 1991.
Van bosgebied naar landbouwgrond
Het gebied van de Heren van Groesbeek heet de Heerlijkheid Groesbeek. In een heerlijkheid heeft de heer allerlei rechten. Bijvoorbeeld het recht om belastingen te...
Kerk in Groesbeek © Piet Spanjers. Bron Gerrie Driessen Heemkundekring Groesbeek
Kerst in Groesbeek
"Ja dat was altijd heel mooi. Om vier uur had je de nachtmis en dan bleven er altijd een paar vrouwen thuis, bij ons tenminste,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl