Achterhoek

De naam Achterhoek werd oorspronkelijk gebruikt voor het gebied rond Neede, Eibergen, Groenlo en Winterswijk. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw gingen schrijvers als Postel en Klokman een groot deel van het gebied ten oosten van de IJssel Achterhoek noemen.

Hoewel de naam in andere delen van Nederland merkwaardig genoeg nog steeds een wat ongunstige klank heeft (achterlijk, achterland), is er in de regio zelf vrijwel niemand die bezwaar maakt tegen het gebruik van 'Achterhoek'. Pogingen van 'captains of industry' en bestuurders om het qua klank wat neutralere Oost-Gelderland in te voeren, zijn dan ook spaak gelopen. De geschiedenis laat zich nu eenmaal niet verloochenen, want schreef dominee-dichter Willem Sluyter uit Eibergen niet in de zeventiende eeuw:

'Waer iemant duisent vreugden soek
Mijn vreugt is in dees' achter-hoek'

In de negentiende eeuw schreef schoolmeester B.J. Stegeman "'t Gif maor enen Achterhook / Den Gelderschen, den echten.", waarmee hij voor het eerst het woord Achterhoek voor de hele regio ten oosten van de IJssel gebruikte. (bron: Staring Instituut) De bewoners van het gebied leefden oorspronkelijk vooral van de landbouw. Tegenwoordig kent de Achterhoek een schakering aan werkgelegenheid, waarvan de traditionele agrarische sector nog steeds deel uitmaakt en de toeristische sector in belang is toegenomen. Veel inwoners van de Achterhoek spreken nog hun eigen streektaal, het Achterhoeks, dat een Nedersaksisch dialect is. Een volgens sommigen typisch Oost-Nederlands gebruik dat men in de Achterhoek terugvindt is de burenhulp, het noaberschap.

In het Achterhoekse coulissenlandschap is veel en geschakeerd natuurschoon te vinden zoals op de Lochemse berg, in boswachterijen te Ruurlo, in de Slangenburg bij Doetinchem en in enkele veengebieden tegen de oostgrens met Duitsland. Het landschap rond Winterswijk is misschien wel het meest karakteristiek voor de Achterhoek. De Achterhoek is rijk aan kastelen en landhuizen.

Iets te weten komen over de Achterhoek en haar evenementen? Kijk dan eens op www.cultuurachterhoek.nl.

1964 heerenbergh 12
Sint Gertrudis
Het gebouw op Marktstraat 10 is niet het oorspronkelijke gebouw dat hier ooit stond. In 1881 werd hier naar plannen van de...
De oude Marechausseekazerne in 's-Heerenberg © Kasteel Huis Bergh
De oude Marechausseekazerne
In 's-Heerenberg was vroeger de Marechaussee gelegerd in de Marechausseekazerne aan de Emmerikseweg 12. Dit gebouw, dat nu is ingericht als woonhuis, staat op de...
Hotel op de plek waar voorheen de synagoge van 's-Heerenberg stond © Kasteel Huis Bergh
Synagoge
Tot 1949 stond op de Oudste Poortstraat 2 een bescheiden synagoge uit de 19e eeuw, een zogenaamde sjoel. Het was de kapel van de kleine...
Zicht vanaf bordes © Kasteel Huis Bergh
Bordes met uitzicht
Het hoofdgebouw op de hoofdburcht van Kasteel Huis Bergh heeft een schitterend bordes dat Oswald III graaf van den Bergh (1646-1712) omstreeks 1700 liet bouwen....
Kermis tenten
Kermis in Didam
"Kermis was bij ons in het dorp. Wij hebben dan in Didam een uitzonderingspositie, dat wij twee keer per jaar kermis hebben in mei en...
Klappersteenkuilen bij Huis Bergh © Kasteel Huis Bergh
Klappersteenkuilen
De kuilen die onder andere even ten noordwesten van Zeddam in het bos te vinden zijn, maakten deel uit van de vroegmiddeleeuwse smeedijzerindustrie die in...
Vergif
Jonker Ernst Mom
Jonker Ernst Mom is in 1564 landsheer van Avesaeth bij Didam. Hij is een telg uit een rijk geslacht, die als vrijgezel...
Uitzicht op het parkbos de Plantage vanuit Huis Bergh © Kasteel Huis Bergh
Het parkbos de Plantage
Rond Kasteel Huis Bergh ligt een slotgracht en een wal en daarachter aan de westzijde het parkbos de Plantage dat in de 18e eeuw is...
De voorburcht
De voorburcht van het kasteel
Rond 1600 waren in het gebouw tegenover het kasteel ondergebracht een brouwerij, een waskeuken, een koetshuis en een paardenstal. De bovenverdieping...
Carbid schieten met Oud en Nieuw
Oud en Nieuw in Didam
"Rond Oud en Nieuw was het zo dat wij als kinderen al een paar dagen van te voren, soms wel veertien dagen...
Oude kerk Didam (Bron: RCE)
Over overlijden in Didam
"Het eerste wat ik daarvan herinner dat ik ooit met mijn moeder, toen was d'r achteraf een tante van mijn moeder overleden,...
lokatie cafe de peer site
Grenscafé ‘De Peer’
Dit gebouw aan de Emmerikseweg werd in 1866 gebouwd door Wilhelmus Evers. IJzeren ringen aan de muur waar de paarden aan ...
Hondenhut Muntwal 2
Hondenhut
In 1928 is deze wachttoren op Muntwal 2 opnieuw opgebouwd op de 15e-eeuwse fundamenten. In 1942 is het vergroot. Oorspronkelijk stond...
Toren gezien vanaf het voorplein
Toren
Kasteel Huis Bergh heeft een bouwgeschiedenis die teruggaat tot in de 13e eeuw. Wetenschappers zijn van mening dat er al voor 1250...
Aankondiging huldiging van de heer Jan Herman van Heek
De ‘Berghse Kei’
Aan het begin van de toegangsweg naar Kasteel Huis Bergh ligt een bijna 25 ton zware, granieten, zwerfsteen. De 'Berghse Kei', ...
Middeleeuwse kunst
Kasteel Huis Bergh
Het Kasteel Huis Bergh is een van de grootste kastelen van Nederland en stamt uit de 13e eeuw. In de loop van...
Schietgat en gaanderij © Kasteel Huis Bergh
Schietgat en gaanderij
Als u over de brug naar de voorburcht van Kasteel Huis Bergh loopt ziet u een schietgat onder één van de kruisramen in de kasteelmuur;...
Grensovergang (Emmerikseweg 15)
Grensovergang
Dit huis op Emmerikseweg 15 was het oudste grenskantoor van 's-Heerenberg. De officiële naam luidde destijds 's-Heerenberg-West - Heerenbergerbrücke. De brug 100 meter verderop loopt...
Jachttoren Walsteeg
Jachttoren
De Jachttoren is na de Tweede Wereldoorlog herbouwd op een fundament overgebleven uit de 15e eeuw. Het is een eenvoudige vierkante waltoren...
Onderhoudswerkzaamheden op Motte Montferrand 2015 © Kasteel Huis Bergh
Motte Montferland
Op de top van heuvel Montferland bevindt zich de grootste motte van Nederland: motte Montferland. De Montferrand, zoals de burcht oorspronkelijk heette, heeft een rijke...
De hoofdburcht
De hoofdburcht van het kasteel
De hoofdburcht van Kasteel Huis Bergh bestaat uit de toren, het hoofdgebouw en het plein. De toren had oorspronkelijk een spits, ...
Hofstraat1.JPG
Hofstraat
Aan de Hofstraat 1 bevindt zich de Oude Pastorie; een deftig, gepleisterd herenhuis. Tot 1857 stond op deze plaats de rooms-katholieke pastorie, gebouwd in 1805,...
Van Esserenhuis
Van Esserenhuis
Het Van Esserenhuis op Marktstraat 3 is gebouwd in de 16e eeuw, op veel oudere fundamenten. Rond 1870 werd het huis vernieuwd en naar de...
Koninginnedag schoolactiviteiten: smincken
Koninginnedag in 's Heerenberg
"Omdat 's Heerenberg enorm katholiek is en Koninginnedag hier helemaal niet veel gevierd werd en de oranjeverenigingen stelden hier ook niet zo heel veel voor....
1967 Vier woningen op kaatsbaan Huis Bergh
De kasteeltuin en de gaarde van Kasteel Huis Bergh
Het terrein tussen het kasteel en het parkbos de Plantage werd vroeger de Vynckenborch (Vinkenborg) genoemd. In 1560 liet Willem IV...
Kasteel Huis Bergh
Sporen van kruisridders in Bergh?
De gemeente Montferland bestaat uit de deelgemeentes Didam en 's-Heerenberg, dat vroeger Bergh heette en in de volksmond nog vaak zo...
Sinterklaas, jaren zestig vorige eeuw
Sinterklaas in Didam
"En de cadeautjes waren allemaal veel simpeler dan hoe je dat nu zelf voor de kinderen doet. Kinderen krijgen tegenwoordig grote cadeaus en wij waren...
Oud en Nieuw oliebollen
Oud en Nieuw in 's Heerenberg
"Oud en nieuw, als je klein was dan mocht je opblijven. En ik weet nog wel iedereen dronk bier en ik kreeg...
Het Sint-Bonifatiusklooster
Voormalig Gouden Handen
Het Sint-Bonifatiusklooster, ook bekend als Don Rua en als Gouden Handen, is in 1910 gesticht door Duitse Jezuïeten. De Jezuïeten wilden...
De kapel van Huis Bergh uit 1728 © Kasteel Huis Bergh
De kapel
De kapel is in 1728 door de toenmalige graaf Frans Wilhelm vorst van Hohenzollern-Sigmaringen (1704-1737), die in 1712 op 7-jarige leeftijd graaf van den Bergh...
Weermuur van het kasteel © Kasteel Huis Bergh
De weermuur van het kasteel
Een weermuur is een ter verdediging aangebrachte buitenmuur van een burcht of stad, die is voorzien van een weergang. Al aan het einde van de...
In den Swaen te 's-Heerenberg © Kasteel Huis Bergh
In den Swaen
Voor 1450, bij de eerste uitleg over de stad, werden de huizen aan deze zijde van de Marktstraat gebouwd. Zoals de naam al doet vermoeden...
Verhalen in streektaal uit een koffer
Over overlijden in 's Heerenberg
"Dan kwam de koster en die was dan mooi in het zwarte pak met een hoed op die ze ook met het...
Nieuwe aanplant in het Sterrebos
Het Sterrebos
Het Sterrebos is een stuk bos dat links van het parkbos de Plantage ligt. Het heet zo omdat de paden die door...
Het oude Muntgebouw
Het oude Muntgebouw
In 1346, lang voor 's-Heerenberg stadsrechten kreeg, werd op Walsteeg 9 het oorspronkelijke Berghse Munthuis gebouwd. Het Muntrecht, dat wil zeggen het recht om munten...
Zweefmolen
Kermis in 's Heerenberg
"En kermis was dan ook weer het traditiegetrouwe brood kneden en laten bakken en van wie dan de kinderen buiten de stad woonden die kwamen...
Peeske © Kasteel Huis Bergh
't Peeske
De naam 'Peeske' is een verbastering van het Latijnse pascuum, wat bron of vochtige plek betekent. Bij het Peeske bevindt zich een bron. Zo'n bron...
Oude pastorie met Huis Bergh op de achtergrond © Kasteel Huis Bergh
Oude Pastorie
Dit pastoriehuis op Muntwal 6 hoorde van oorsprong bij de St. Pancratiuskerk van Kasteel Huis Bergh, die sinds de reformatie protestants is. Het pand is...
Mechteld ten Ham in sneeuw
Mechteld ten Ham
Mechteld ten Ham (overleden 25 juli 1605) was een vrouw die in het begin van de 17e eeuw leefde in het stadje...
Zichtlaan bij Huis Bergh © Tonny Bosman
De zichtlaan van het kasteel
De zichtlaan van Kasteel Huis Bergh loopt direct van de wal zuidwestwaarts naar het einde van het parkbos de Plantage. Wanneer u de zichtlaan uitkijkt...
Wachttoren Muntwal 4
Wachttoren
De wachttoren op Muntwal 4 is in 1982 herbouwd op de fundamenten van de toren die in 1560 op de stadsmuur stond. Hij stond bekend...
Toegangsbrug
De poort van het kasteel
De huidige poort naar de hoofdburcht van het kasteel is niet de eerste poort die hiertoe dient. Wanneer u iets naar links...
Huis Bergh Restauratie 1940 0168
Laat middeleeuwse verdedigingswal
De wal heeft een directe verbinding met het 18e-eeuwse parkbos de Plantage, waar de bezoeker vrij kan wandelen. In 1473 werd er...
Waarom Jantje niet meer aan Sinterklaas gelooft. Prent Jo Spier. © Collectie Stedelijk Museum Zutphen. CollectieGelderland.nl
Sinterklaas in 's Heerenberg
"Ik woonde bij mijn tante in huis en mijn opa woonde daarnaast en mijn vader en nog twee broers van mijn moeder, dat was meer...
Huis Bergh vanuit het Oosten
Ramen van het kasteel
Wanneer u langs de zuidkant naar de brug van het kasteel wandelt, valt op dat er nu verschillende soorten ramen te zien...
Torenmolen Zeddam
De Torenmolen van Zeddam
De Torenmolen van Zeddam behoort tot de bezittingen van Kasteel Huis Bergh. Het is de enige nog werkende, middeleeuwse torenmolen in Nederland en is een...
Boetselaersborg1999 boek28
Boetselaersborg
In 1550 is dit huis door twee bastaard zonen van Willem III graaf van den Bergh (1468-1511), gebouwd op fundamenten uit de...
Krentenbrood
Kerst in 's Heerenberg
"En dan werd voor kerstmis altijd een krentenbrood gebakken en een brood. En dat werd thuis gekneed en dan in een schone...
Moeder en zoon bij de wieg op de ouderlijke slaapkamer ca. 1950
Geboorte in Didam
"Dat er tegenwoordig naar buiten toe veel meer aandacht aan besteed wordt. Als je ziet wat er in de buurt allemaal in de tuin gezet...
Koninginnedag 1960, de koninklijke familie (Bron: Nationaal Archief Den Haag Rijksfotoarchief collectie ANEFO)
Koninginnedag in Didam
"Koninginnedag daar wordt in Didam niet veel aan gedaan tenminste in mijn beleving. Spectaculair nu zijn de rommelmarkten voor de kinderen...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl