Waalbruggen in oorlogstijd De Waal als barrière - Oversteek 6

Herstel van de Waalbrug, door de Duitsers in maart 1941. © Beeldbank Rijkswaterstaat Niet alleen in Nijmegen, ook elders in Nederland was Jan van Hoof een volksheld. In huiskamers stonden kistjes zoals deze, die herinneren aan zijn heldendaad. © via Collectie Gelderland Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944 – 1945
Bruggen waren in oorlogstijd van enorm strategisch belang. Zonder bruggen zijn rivieren nauwelijks passeerbaar voor troepen en materieel. Om die reden worden in oorlogstijd bruggen gebouwd of juist vernietigd.

Deze tekst maakt onderdeel uit van de special Verbeelding van de Waal, De Waal als barrière, thema Oversteek.

Start van de Tweede Wereldoorlog

Toen op 10 mei 1940 de Duitsers het land binnenvielen werden op diezelfde dag de bruggen bij Nijmegen opgeblazen. Op die manier wilden de Nederlanders Duitse troepenverplaatsingen zo moeilijk mogelijk maken. In Zaltbommel waren de springladingen al in 1939 aan de pijlers van de bruggen vastgemaakt. Maar eerst liet men nog zoveel mogelijk Nederlandse legeronderdelen over de bruggen naar het noorden trekken. Daarna werden ook hier de springladingen tot ontploffing gebracht. De Duitsers begonnen onmiddellijk met het herstel van de bruggen. Het Regionaal Archief Nijmegen heeft filmbeelden van het herstel van de Waalbrug en de spoorbrug door P.W. Willems uit 1942. Tijdens het herstel maakte het verkeer gebruik van pontjes en noodbruggen.

Eind van de Tweede Wereldoorlog

In 1944 was het de beurt aan de Duitsers om bruggen onklaar te maken. In Zaltbommel bliezen ze de spoorbruggen op, maar behielden ze de verkeersbrug zodat Duitse soldaten zich nog bij de Duitse hoofdmacht in het noorden aan konden sluiten. Uiteindelijk viel de brug licht geschonden in geallieerde handen. De Waalbrug in Nijmegen werd tijdens Operatie Market Garden door de geallieerden veroverd (zie ook Tweede Wereldoorlog aan de Waal).

Jan van Hoof, redder van de Waalbrug

Dat de Waalbrug toen niet werd opgeblazen is volgens de overlevering mede te danken vaan verzetsheld Jan van Hoof. Hij heeft op 18 september een deel van de door de Duitsers aangebrachte explosieven onschadelijk gemaakt. Op 19 september, toen hij Engelsen door de Nijmeegse binnenstad loodste, werd de verkenningsauto door de Duitsers onder vuur genomen. Hij overleefde de beschieting, maar werd even later alsnog gedood op hoek van de Lange Hezelstraat en de Nieuwe Markt. In de maanden na de bevrijding groeide Van Hoof uit tot een Nijmeegse verzetsheld, de redder van de Waalbrug. Er rees echter ook twijfel over de rol van Jan van Hoof, er waren namelijk geen getuigen van zijn actie. Een onderzoekscommissie concludeerde in 1952 dat Jan van Hoof met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid het ontstekingsmechanisme onschadelijk had gemaakt, al betekende dat niet automatisch dat hij daarmee de brug had gered.

Bronnen

Auteur: Overland, in opdracht van De Bastei, Nijmegen.

Vervolg: Strijd aan de Waal



Links

Afb Herstel Waalbrug
Afb Kistje Van Hoof
YouTube Filmimpressie veerpont 1941

Locatie


Reageer op dit verhaal

Stuur hier een reactie op bovenstaand verhaal. Je hoeft niet per sé in te loggen bij Disqus, een bijdrage leveren als gast is ook mogelijk. Vul wel altijd een e-mailadres in. Aanvullende afbeeldingen plaatsen, kan ook, mits rechtenvrij.

comments powered by Disqus

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl